Op 16 juni 2026 organiseerden Embuild Wallonië, Retrival, Tradecowall en het natuurpark Cœur de Condroz een sensibiliseringsevent rond hergebruik op de site van Recynam in Lives-sur-Meuse. Tussen 16 en 19 uur kwamen meer dan 60 deelnemers samen uit de bouwsector, de overheid, de academische wereld en de circulaire economie om concrete initiatieven te ontdekken en van gedachten te wisselen over de kansen en uitdagingen van het hergebruik van bouwmaterialen.
Het evenement ging van start met een inleiding door Anne Dumont (SPW ARNE), gevolgd door een voorstelling van de organiserende partners. Dit bood elke spreker de gelegenheid om zijn visie op hergebruik toe te lichten en zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van deze sector in Wallonië te schetsen.
Voor Embuild Wallonië vormt hergebruik een concreet antwoord op de milieuproblematiek en de schaarste aan grondstoffen. De federatie benadrukt evenwel dat deze transitie moet worden uitgebouwd op solide, realistische en praktisch toepasbare fundamenten. Haar rol bestaat er onder meer in ondernemingen te begeleiden bij deze evolutie, de uitwisseling van ervaringen te stimuleren en bij te dragen aan de totstandkoming van een kader waarin hergebruik kan uitgroeien tot een volwaardige opportuniteit voor de volledige waardeketen in de bouw.
Vervolgens namen de deelnemers deel aan twee complementaire bezoeken: een rondleiding op de site van Recynam en langs de recyclageketen voor inert afval, en een bezoek aan het opslagplatform voor hergebruikmaterialen (project Recyparc Pro). Deze bezoeken maakten het mogelijk om de activiteiten rond inzameling, sortering, opslag, hergebruik en valorisatie van materialen afkomstig van werven concreet te observeren.
Uit de gesprekken kwamen verschillende belangrijke inzichten naar voren. In de eerste plaats blijkt dat hergebruik meer omvat dan louter het recupereren van materialen: het vergt ook een wijziging van gewoonten en een andere kijk op grondstoffen. Wat gisteren nog als afval werd beschouwd, kan vandaag een bruikbare grondstof zijn, op voorwaarde dat de juiste ketens, opslagfaciliteiten en afzetkanalen beschikbaar zijn.
De bezoeken boden ook een beter inzicht in de werking van het project Recyparc Pro. Het doel is om het traditionele concept van een recyclagecentrum te laten evolueren naar een multifunctioneel platform voor bouwprofessionals. Concreet kan een onderneming er niet alleen werfafval deponeren, maar ook materialen die in aanmerking komen voor hergebruik, terwijl zij tegelijk toegang krijgt tot gerecycleerde materialen of materialen uit hergebruik. Deze benadering van omgekeerde logistiek is erop gericht lokale synergieën te bevorderen en de levensduur van grondstoffen te verlengen.
Tijdens de discussies werd een van de belangrijkste uitdagingen van hergebruik duidelijk: het juiste materiaal op de juiste plaats en op het juiste moment beschikbaar hebben. De markt is vandaag nog moeilijk voorspelbaar. Sommige materialen vinden snel een afnemer, terwijl andere maandenlang opgeslagen blijven voordat er vraag naar ontstaat. Deze realiteit vereist aangepaste opslagruimte en een zekere flexibiliteit in het beheer van materiaalstromen.
In dat verband lichtte Tradecowall toe dat het voortaan systematisch ruimtes voor hergebruik integreert in nieuwe projecten. Deze zones maken het mogelijk om materialen tijdelijk op te slaan in afwachting van een tweede leven en dragen bij tot de geleidelijke uitbouw van lokale hergebruikketens.
Het bezoek belichtte ook de rol van actoren zoals Retrival bij het uittesten van nieuwe benaderingen. Als onderneming uit de sociale economie beschikt Retrival over een bijzondere capaciteit om innovatieve oplossingen te testen en nieuwe valorisatietrajecten te verkennen. In een sector die nog volop in ontwikkeling is, vormt dit vermogen om te experimenteren, te leren en soms te falen een belangrijke motor voor vooruitgang.
De deelnemers bespraken eveneens een aantal blijvende obstakels, met name inzake garanties, materiaalkwaliteit en het regelgevend statuut. Zo kwam onder meer de kwestie van de “einde-afvalstatus” (end-of-waste) ter sprake. Wanneer een materiaal bestemd is voor hergebruik, moet het dan nog als afval worden beschouwd of reeds als product? Deze vraag heeft rechtstreekse gevolgen voor de voorwaarden inzake opslag, transport en gebruik van de materialen. De gesprekken onderstreepten het belang van een geleidelijke aanpassing van de regelgeving om de ontwikkeling van hergebruik beter te ondersteunen, met gewaarborgd behoud van veiligheid en kwaliteit van de opnieuw op de markt gebrachte materialen.
Ook de kwestie van garanties en aansprakelijkheid, vaak gezien als een drempel voor hergebruik, kwam uitgebreid aan bod. Concrete voorbeelden toonden aan dat, ondanks bepaalde beperkingen, oplossingen mogelijk zijn via een pragmatische aanpak, gebaseerd op gezond verstand, terreinervaring en een dosis creativiteit.
Naast de technische aspecten bracht deze bijeenkomst vooral het belang van samenwerking tussen de verschillende actoren in de waardeketen naar voren. Bouwbedrijven, organisaties uit de sociale economie, recyclagecentra, overheden, onderzoekers, studenten en begeleidingsstructuren konden hun ervaringen toetsen en hun visies delen in een open en participatieve sfeer.
Gezien de diversiteit van de aanwezige profielen, de kwaliteit van de uitwisselingen en de talrijke positieve reacties na afloop van de dag kan worden geconcludeerd dat het sensibiliseringsdoel volledig is bereikt. Deze bijeenkomst heeft aangetoond dat hergebruik niet langer louter een toekomstperspectief is, maar een realiteit die zich geleidelijk ontwikkelt op het terrein dankzij de inzet van actoren die bereid zijn te experimenteren, samen te werken en het gebruik van grondstoffen in de bouwsector te herdenken.
Opgesteld door Embuild Wallonië
18/06